Ǵylym kúni elimizdiń aldyńǵy qatarly pedagogıkalyq ýnıversıtetteriniń biri, Qazaq ulttyq qyzdar pedagogıkalyq ýnıversıtetinde de erekshe atalyp ótýde. Sońǵy jyldary QyzPU qabyrǵasynda ǵylymı izdenisterdiń aýqymy keńeıip, halyqaralyq standarttarǵa saı zertteý ekojúıesi qalyptasyp keledi. Ǵalymdar tyń jobalarǵa bastamashy bolyp, jastardy ǵylymǵa baýlýda. Osy merekege oraı Ýnıversıtet rektory, fılosofııa doktory, Gúlmıra Ámirhanqyzy Qanaımen arnaıy suhbat qurdyq. Áńgime barysynda Ýnıversıtettiń ǵylymı áleýeti, júzege asyp jatqan jobalar jáne Ýnıversıtet ǵylymy men mektep arasyndaǵy baılanystyń damýy týraly sóz qozǵaldy.
– Gúlmıra Ámirhanqyzy, QyzPU búginde elimizdegi jetekshi joǵary oqý oryndarynyń biri. Ýnıversıtettiń ǵylymı-zertteý qyzmetinde qandaı basymdyqtar aıqyndalǵan?
– Bizdiń ǵylymı-zertteý qyzmetimiz ýnıversıtettiń 2023–2029 jyldarǵa arnalǵan Damý baǵdarlamasyna saı júzege asyrylýda. Negizgi basymdyqtar – bilim berýdegi zertteýlerdiń mektepter men basqa da bilim ordalarynyń ishinde bolyp jatqan kúndelikti máselelerdiń sheshimin tabý bolyp otyr. Naqtylaıtyn bolsaq, sońǵy birneshe jyldar boıy bitirýshi kýrs stýdentterimiz dıplomdyq jobalarynyń aıasynda Sabaqty zertteý ádisin qoldana otyryp, synyp ishinde bolyp jatqan naqty máselelerdiń sheshimderin usynady. Aıtalyq, atalmysh máselelerdiń arasynda balalardyń oqý úlgeriminiń tómen bolýynyń sebepteri, jasóspirimderdiń psıhologııalyq ál-aýqaty jáne t.b. Iаǵnı, oqý men oqytý barysyndaǵa san alýan suraqtardyń qamtıtyn zertteý jobalardy júrgizý arqyly keleshek ustazdar óz boılarynda ómir boıy bilim alý men zertteý qabiletterin damytady.
Sonymen qatar, sabaqty zertteý arqyly Ýnıversıtetimiz mektep muǵalimderin de zertteý prosessine tartady, sol arqyly ustazdarǵa ózderiniń synyptaryndaǵy naqty máselelerdiń sheshimderin tabý arqyly balalardyń keleshektegi ómirlik múmkindikterin arttyrady. Kóp jaǵdaıda áleýmettik-gýmanıtarlyq ǵylymdar salasynda jasalatyn zertteýlerdiń nátıjeleri bir mezette naqty prodýkt jasaýǵa baǵyttalmasa da, qoǵamdaǵy ózekti máselelerdi júıeli túrde taldaý arqyly, olardyń sheshý joldaryn usynyp, qoǵamnyń uzaq ýaqyttaǵy turaqty damýyna óz úlesin qosa alady. Osy maqsatta, oqý baǵdarlamalarymyz tolyǵymen jańaryp, jumys berýshilermen birige otyryp, “Qoldanbaly jasandy ıntellekt”, “Bilim berý salasyndaǵy zertteýler”, “Bilim berý salasyndaǵy kóshbasshylyq pen menedjment” sııaqty oqý baǵdarlamalarǵa stýdentterdi qabyldaý ústindemiz.
Sonymen qatar, sońǵy bir oqý jyly boıy UNESCO uıymymen birige otyryp, Mańǵystaý, Atyraý men Almaty oblystaryndaǵy aýyl mektepteriniń muǵalimderiniń kóshbasshylyǵyn men zertteý áleýetin damytýǵa baǵyttalǵan baǵdarlamany júrgizdik. Joba asynda 200 – ge jýyq aýyl mektepteriniń muǵalimderi ózderiniń synybyndaǵy máseleni zertteý arqyly, mektepterin damytýǵa baǵyttalǵan tyń sheshimder usynyp, oblystyq jáne respýblıkalyq ǵylymı-zertteý konferensııalaryna qatysty.
– Qazirgi tańda ýnıversıtet qabyrǵasynda qandaı ǵylymı jobalar júzege asyrylyp jatyr?
– Sońǵy úsh jylda Ýnıversıtetimizdiń ǵylymı-zertteý zerthanalaryn qaıta jabdyqtaýǵa memleket tarapynan 5,9 mlrd teńge bólinip, 47-ge jýyq jańa zerthanalar men oqý kabınetteri ashylýda. Búginde Ýnıversıtetimiz Almaty qalasynda alǵashqy bolyp hımııa, bıologııa jáne fızıka baǵyttarynda álemdik standarttarǵa saı zertteý quraldaryn ornatyp, “Pánaralyq zertteýler ortalyǵyn” ashty. Osy kúnde, professorlyq – oqytýshylyq quramymyz 19 ǵylymı joba boıynsha memlekettik grant jeńip, irgeli jáne qoldanbaly ǵylymdar baǵytynda tyń zertteýler júrgizýde. Máselen, mektep oqýshylarynyń psıho-fızıologııalyq densaýlyǵyn zertteý, pedagog kásibı standartynyń mazmunyn taldaý, otbasyndaǵy zorlyq-zombylyqtyń aldyn alýǵa baǵyttalǵan psıhologııalyq zertteýler jáne ósimdikterge arnalǵan bıologııalyq preparattar sıntezine qatysty jobalar qolǵa alyndy. Bul jobalardyń jetekshileri – tájirıbeli ǵalymdar, olardyń ishinde jas zertteýshiler de bar.
– Ǵylymı eko-júıeni qalyptastyrý úshin Ýnıversıtet qandaı naqty sharalar qabyldap otyr?
– Ýnıversıtettiń ǵylymı áleýeti ǵalymdarymyzdyń áleýetine tikeleı táýeldi. Kóp jaǵdaıda, ýnıversıtet ǵylymynyń damýyna eń úlken tosqaýyl bolatyn faktor, professor-oqytýshylyq quramynyń sabaq júktemeleriniń kóp bolatyndyǵy bárimizge málim. Sol sebepti, álemniń aldyńǵy qatarly elderindegi qalyptasqan tájirıbeni ózimizge engizdik. Iаǵnı, professor-oqytýshylar quramynyń laýazymdaryn ǵylymı nátıjelerine qaraı sanattarǵa bólip, ǵylymı jumyspen aıdalysýda belsendilik tanytyp jatqan ǵalymdardyń sabaq berý júktemelerin azaıtyp, zertteýge kóbirek ýaqyt bólýleri úshin qosymsha ústemaqylar taǵaıyndadyq. Sonymen qatar jyl saıyn Ýnıversıtet ishki qarjylandyrý konkýrsyn jarııalap, ǵylymı jobalardy júrgizýlerine jyl saıyn qomaqty soma bólip kelemiz.
Osy kúnde, Ýnıversıtetimizdiń ǵylymı áleýetin arttyrýǵa úlken septigin tıgizip jatqan memlekettiń qoldaýy - “Bolashaq” halyqaralyq baǵdarlamasynyń «500 ǵalym» jobasy aıasynda shetelde taǵylymdamadan 100 -ge jýyq ǵalymdarymyz ózderiniń ǵylymı-zertteý daǵdylaryn arttyryp, sheteldik ǵalymdarmen birge maqalalar jazýda. Scopus pen Web of Science ǵylymı bazalarynda Ýnıversıtet ǵalymdarynyń jarııalanymdary jyldan jylǵa artyp 2024 jyldyń ózinde 113-ke jýyq ǵylymı maqalalar Q1–Q2 sanatyndaǵy bedeldi jýrnaldarda baspaǵa shyqty.
– Ǵylym men óndiris arasyndaǵy baılanysty qalaı damytyp jatyrsyzdar?
– Ýnıversıtet qabyrǵasynda Kommersııalandyrý bólimi jumys isteıdi. Onyń aıasynda bıyl «Turatalk» atty qazaq tilin onlaın oqytý platformasyn ázirleýge baǵyttalǵan joba grant jeńip aldy. Jalpy qarjylandyrý kólemi – 528 mln teńgeden asady. Sonymen qatar stýdentterdiń startap jobalaryn qoldaý maqsatynda jyl saıyn «Startap-Tomırıs» konkýrsy uıymdastyrylyp, stýdentterimiz oqý bitirmeı jatyp, ózderiniń bıznes jobalaryn bastaýǵa múmkindik alýda. Osy maqsatta Túrkııanyń Nııde Halesdemır ýnıversıtetimen birlesip «Tech QyzPU-Nigde Hackathon» sharasyn ótkizildi. Osylaı, ǵylymdy tek zerthanada emes, naqty ómirde, óndirispen ushtastyrý – basty maqsatymyz.
– Jaqynda Ýnıversıtette óndiristik praktıka men dýaldy oqytý máselesi talqylanǵan kezdesý ótti. Osy baǵyttaǵy jumysty da atap ótseńiz.
– Búginde 250-den astam bilim berý uıymdarymen tyǵyz jumys jasaýdamyz. Ústimizdegi jyly oqý ordamyz pedagogıkalyq kadrlar daıyndaýdyń 3+1 modeline kóshýdiń alǵashqy qadamyn jasady. Iаǵnı, dýaldy oqytý arqyly bitirýshi kýrs stýdentterin bir oqý jyly boıyna tolyǵymen bilim berý uıymdarynda jumys jasap, zertteý júrgizip, tájirıbege negizdelgen bilim alýlaryn qamtamasyz etý. Aldaǵy ýaqytta bul baǵyttaǵy yntymaqtastyqty keńeıtip, bilim berý sapasyn jańa deńgeıge kóterýdi kózdep otyrmyz.
– Áńgimeńizge raqmet! Ǵylym jolyndaǵy eńbekterińiz jemisti bolsyn!
